92-96 dummy

Ο πλαστικός κόσμος του Γιώργου Σκυλογιάννη ανοίγεται σαν αιωρούμενη αναπνοή φωτός. Το κάθε έργο λειτουργεί σαν προβληματισμός πάνω στο πιο είναι το αντικείμενο της ζωγραφικής. Αν η ζωγραφική ασχολείται με το να αποδώσει αυτό που δεν μπορεί ανεξάρτητα από αυτή να υπάρξει, τότε η ζωγραφική του Γιώργος Σκυλογιάννης έχει διατυπώσει το μήνυμά της. Η έλλειψη τίτλου από τα έργα δηλώνει επίσης την απομάκρυνση της εικαστικής πράξης από το καλούπι του λόγου, τη δημιουργική αυτάρκεια της σύνθεσης πέρα από τη μίμηση ή την αναπαράσταση. Αυτό θα αρκούσε για να την « κατατάξουμε» στην κατηγορία της αφηρημένης, της ανεικονικής ζωγραφικής. Όμως, οι έννοιες της άρνησης και της στέρησης, που αυτοί οι δυο όροι περικλείουν, έρχονται σε αντίθεση με την ουσία του εικαστικού φαινομένου, το οποίο είναι γεγονός προστιθέμενο στο ήδη υπαρκτό σύνολο. Ο Paul Valery, μιλώντας για τα άμορφα σχέδια του Degas (“exercises par l’ iforme”), θεωρεί ότι ο όρος ά-μορφα σημαίνει όχι αυτό το οποίο δεν μας θυμίζει τίποτα το συγκεκριμένο, που δεν μας επιτρέπει να το αντικαταστήσουμε με τίποτα άλλο : « Η άμορφη μορφή δεν αφήνει άλλη ανάμνηση παρά μόνο την ανάμνηση μιας δυνατότητας».

Ποιά είναι η δυνατότητα που υπάρχει στα έργα του Γιώργος Σκυλογίαννης? Η δυνατότητα ενός ιδανικού που από πάντα κατέχει τον άνθρωπο, το να μπορεί να πετάει. Το κατορθώνει στα όνειρα και στην ζωγραφική, κινούμενος στα όρια του συμβολικού και του φανταστικού. Η κίνηση που οργανώνει τον εικαστικό χώρο του Γιώργος Σκυλογιάννης είναι κεντρομόλος. Νεφέλωμα χρωματικό, πλασμένο από το λευκό, αέρινο περιβάλλον, μετέωρο, καρφωμένο στο χώρο, μέσα από τις γραφικές εντάσεις που διασπούν τη μάζα του. Η φιγούρα πετιέται μέσα από την παλλόμενη ηχώ της επιφάνειας. Οι ευαίσθητα κοντινοί τόνοι δημιουργούν την απαραίτητη ατμοσφαιρική πίεση, ώστε σαν παρήχηση να υψωθεί η δυναμική ώθηση του πιο έντονου χρώματος, της πιο αποφασιστικής γραφής. Το κενό κατοικείται από την π ζωοφόρο δίνη του ζωγραφικού μέσου που σε πείσμα της επίπεδης διάστασής του επιμένει να δανείζεται από το φώς την πλαστική του ουσία, να κυλάει σαν νεφελώδης μάζα προς το χώνεμα του ήλιου σπρωγμένη από το «ιερόγλυφο της ανάσας» σύμφωνα με την έκφραση του Artaud. Τα α παράξενα σχήματα που γεννούν τα σύννεφα στο ταξίδι τους είναι από τις κατ΄ εξοχήν μεταφορές της μοντέρνας ζωγραφικής ( Turner, “nuagisme”), που τη φέρουν επίσης αντιμέτωπη με το τυχαίο, με την κίνηση που εκφράζει χωρίς να μιμείται, αναπαράγοντας τη διαδρομή και όχι το αποτέλεσμα.

Η ά-μορφη μορφή στο έργο του Γιώργος Σκυλογιάννης μέσα από την ελάχιστα υλιστική της ύπαρξη περιέχει τη μνεία ενός τρισδιάστατου χώρου. Δεν είναι μακριά η περίοδος που ο καλλιτέχνης φανέρωνε αδρά την ζωτική του σχέση με το ξύλο και τα υλικά της φύσης με έργα που εδραίωναν ένα διάλογο ανάμεσα στην ευγένεια της ζωγραφικής και την υγιή βαρβαρότητα του φυσικού στοιχείου.

Έχει όμως απομακρυνθεί το παιχνίδι που ενορχήστρωνε την ετερογένεια των υλικών, τώρα πια πρόκειται για μια σειρά ασκήσεων που αφορούν όλο και περισσότερα υλικά ομοιογενή, τα οποία ταυτίζουν το σκοπό με τα μέσα. Επιπλέον δυσκολία, έρχεται να υπογραμμίσει την κοσμιότητα της καθαρής ζωγραφικής όχι σαν αναζήτηση μιας κατ΄ επίφαση αμιγούς έκφρασης, αλλά σαν «εσωτερική αναγκαιότητα», για να θυμηθούμε τα λόγια του Kandinsky. Ηχώ της προηγούμενης εμπειρίας, τα ψήγματα σκόνης χρωμάτων, σημαδεύουν σαν μικροσκοπικοί αστερισμοί το ζωγραφικό στερέωμα, μοναδική ανάγλυφη παρουσία που μαγνητίζει τη σύνθεση. Άνωση – αιωρισμός – ανύψωση: αίσθηση και ανάμνηση του παλιού ονείρου του Ίκαρου και του Φαέθωνα. Μόνο ο Δίας, μεταμορφωμένος σε σύννεφο ή χρυσή βροχή, σε κύκνο ή σε αετό, κατόρθωσε να συναντήσει μυστικά το εκάστοτε επιθυμητό ταίρι. Η μοίρα του ανθρώπου είναι το σισύφειο άγχθος της αέναης προσπάθειας ή η τραγική πτώση μετά την εναέρια διαδρομή, μετά την εκπλήρωση της επιθυμίας. Ο Rodin στην θέση του Ίκαρου τοποθετεί την αδερφή του, Illusion, της οποίας η πτώση δεν είναι λιγότερο αγωνιώδης. Το νεανικό κορμί από άσπιλο μάρμαρο διαγράφη μια καθαρή διαγώνιο και με άγρια βιαιότητα συγκρούεται με το έδαφος. Μόνο η φτερούγα κατοικεί ακόμα τους αιθέρες, ανίκανους τελικά να αναστείλουν την ελεύθερη πτώση. Η Illusion, οπτική απάτη, που προτιμά τη μίμηση από την αλήθεια, είναι η μοίρα της ζωγραφικής που πιάνεται στα δίχτυα του καθρέπτη, στη γοητεία της απεικόνισης.

Το έργο του Γιώργου Σκυλογιάννη μας υπενθυμίζει αυτή την άδοξη προοπτική της ζωγραφικής όταν αγνοεί την ίδια της τη φύση. Ο ίδιος, επιλέγοντας με συνέπεια την ατραπό της εικαστικής πράξης που ορίζεται από τις εντάσεις ενός χώρου ποιητικού, αναγνωρίζει την εγγενή δυσκολία της ζωγραφικής και μας κάνει να αναγνωρίσουμε επίσης την υλοποίηση και της πιο ασύμπτωτης ενόρασης.

MALVINA BOMBART SCHMIT